แสดงความคิดเห็น

โรคไบโพล่าร์ (Bipolar Disorder)/นพ.สุรชัย เกื้อศิริกุล

โรคไบโพล่าร์ (Bipolar Disorder) หรือ โรคอารมณ์สองขั้ว
เป็นโรคที่มีอาการผิดปกติที่สำคัญทางอารมณ์ 2 แบบ คือ ภาวะแมเนีย และภาวะซึมเศร้า จึงเคยถูกเรียกว่า Manic- depressive disorder
ความเจ็บป่วยทางอารมณ์ทั้ง 2 แบบนั้นรุนแรง ไม่ใช่อารมณ์ปกติ แต่เป็นการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมจนรบกวน การทำงานของจิตใจและความสามารถด้านต่าง ๆ และมีการเปลี่ยนแปลงทางชีวภาพของสมอง ภาวะโรคจะครอบงำบุคคลนั้น จนทำให้สูญเสียความเป็นคนเดิมไป

ผู้ป่วยโรคไบโพล่าร์จะมีภาวะซึมเศร้าเกิดขึ้นบ่อยกว่าภาวะแมเนียเกือบ 3 เท่า อาการที่พบบ่อย ในภาวะอารมณ์ 2 แบบ

ภาวะ ซึมเศร้าหรืออารมณ์ตก
ภาวะแมเนียหรืออารมณ์คลุ้มคลั่ง
ขาด ความร่างเริงไม่สนุกสนานเหมือนเก่า มี พลังมากขึ้นกว่าปกติ
เบื่อ หน่ายอยู่ตลอดเวลา มี การแสดงออกและการคิดอ่านมากกว่าปกติ
อารมณ์ เศร้า หรือร้องไห้ง่ายโดยไม่มีเหตุชัดเจน มี ความเข้มของอารมณ์มากขึ้น ทั้งอารมณ์แบบ สนุกสนานร่าเริงและก้าวร้าว
โดยเฉพาะเมื่อถูกขัดใจ
ความ อยากอาหารและการนอนลดลง หมดเรี่ยวแรงในการทำงาน
อ่อนเพลียตลอดเวลา
ความ เชื่อมั่นตนเองมากขึ้น เชื่อว่าตนเองเก่งสามารถ ควบคุมทุกสิ่งทุกอย่างได้      และชอบวิจารณ์ผู้อื่น มากขึ้น เอาแต่ใจ
หงุด หงิด โกรธง่ายกว่าปกติ มี อาการหลงผิดถึงความยิ่งใหญ่ หรือความเก่งของตนเอง
มอง โลกในแง่ร้ายไปหมด ความ ต้องการในการนอนลดลง แต่ไม่อ่อนเพลีย
ขาด สมาธิ ความจำลดลง ความ คิดว่องไวเหมือนรถด่วน แสดงออกด้วยการ พูดเร็วและมีเนื้อหามาก เสียงดัง
หมก หมุ่น คิดวนเวียนเรื่องเดิม ไม่สามารถตัดสินใจได้ ขาด ความจดจ่อต่อเรื่องใดเรื่องหนึ่งได้นานๆ
ไม่ อยากสังสรรค์ หรือออกสังคม ขยัน ทำกิจกรรมต่างๆ อย่างขาดความยั้งคิดหรือ มีพฤติกรรมเสี่ยงมากขึ้น
หรือแสดงออกแบบเกินตัว
มี อาการปวดที่ไม่ทราบสาเหตุ มี ความต้องการทางเพศสูงขึ้น
มอง ตนเองว่าไร้ค่า หรือเป็นภาระ ไม่รู้จะมีชีวิตต่อไปทำไม
มี ความคิดทำร้ายตนเอง หรืออยากฆ่าตัวตายบ่อยๆ

ภาวะซึมเศร้าในโรคไบโพล่าร์และโรคอารมณ์เศร้า

ภาวะซึมเศร้าเกิดขึ้นได้ทั้งใน โรคไบโพล่าร์ และโรคอารมณ์เศร้า (Major depressive disorder หรือ Unipolar depression) แต่ในโรคไบโพล่าร์จะรุนแรงกว่า มีการสูญเสียความสามารถในการทำงาน สังคม และครอบครัว

ภาวะซึมเศร้า ในโรคไบโพล่าร์ (Bipolar depression)
มักมีลักษณะอาการต่อไปนี้เด่น ทำให้แตกต่างจากที่เกิดในโรคอารมณ์เศร้า คือ
 

1. มักเกิดอาการครั้งแรกในช่วงวัยรุ่นหรือวัยเรียน และมีประวัติเป็นๆ หายๆ หลายครั้ง
2. มีการเคลื่อนไหว และความคิดอ่านช้าลง
3. นอนมาก และรับประทานอาหารมากขึ้น
4. ขาดกำลังใจ มองว่าตนเองไร้ค่าหรือไม่มีประโยชน์
5. มักมองโลกที่เคยสดใสกลายเป็นมืดมน ขาดความเพลิดเพลิน และไม่ร่าเริง
6. มีอาการวิตกกังวลรุนแรงร่วมด้วย
7. มีอาการหลงผิดเกิดขึ้นร่วมกับอาการทางอารมณ์
8. มีปัญหาเกี่ยวกับความสัมพันธ์กับบุคคลอื่น มองว่าบุคคลอื่นไม่สนใจหรือไม่เป็นมิตร
9. มีประวัติการติดสารเสพติด หรือพฤติกรรมที่ผิดกฎหมาย
10. มีประวัติโรคไบโพล่าร์หรือโรคอารมณ์เศร้าในครอบครัว

มีความจำเป็นอย่างมากในการแยกภาวะซึมเศร้าในโรคทั้งสองโรคออกจาก กัน เพราะการดำเนินโรค ตลอดจนแนวทางการรักษาและป้องกันก็ต่างกันการรักษาภาวะ ซึมเศร้าในโรคไบโพล่าร์

การรักษาควรประกอบด้วยการใช้ยา การดูแลด้านจิตใจ การปรับพฤติกรรมตลอดจนการให้ความรู้เกี่ยวกับโรค และการรักษากับผู้ป่วยและญาติ

ยังไม่มียารักษาอาการเศร้าตัวใดได้รับการรับรองในการรักษาภาวะซึม เศร้าในโรคไบโพล่าร์

ถ้าจำเป็นต้องใช้ยารักษาอาการเศร้า ควรลดขนาดยาลงเมื่อผู้ป่วยหายจากอาการแล้วและหยุดในที่สุด ควรระมัดระวังการเหวี่ยงกลับไปเป็นแมเนีย อย่างรวดเร็ว หรือเกิด rapid cycling

ถ้าผู้ป่วยได้รับยาคงสภาพอารมณ์ที่มีฤทธิ์ต้านซึมเศร้าอันได้แก่ Lithium และ Lamotrigine อยู่ก่อนแล้ว ควรปรับขนาดขึ้นให้เพียงพอ

บทความโดย ผศ. นพ. สุรชัย เกื้อศิริกุล รพ.มนารมย์

Like this on Facebook

About these ads

ใส่ความเห็น

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

ติดตาม

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 46 other followers

%d bloggers like this: